Μάγειρας: «Στην Ιαπωνία η λέξη-κλειδί είναι ο σεβασμός»
Ο ασίσταντ κόουτς της Σανέν ΝεοΦίνιξ, Βαγγέλης Μάγειρας, μίλησε στην ιστοσελίδα του Σ.Ε.Π.Κ. για την εντυπωσιακή ανάπτυξη του μπάσκετ στην Ιαπωνία, τη φιλοσοφία που διέπει το παιχνίδι και τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό της λίγκας. Παράλληλα, αναφέρθηκε στην ξεχωριστή κουλτούρα των Ιαπώνων φιλάθλων, με κυρίαρχο χαρακτηριστικό τον σεβασμό προς τους αθλητές και το άθλημα.
Ποιο στοιχείο της ιαπωνικής μπασκετικής κουλτούρας σάς έχει εντυπωσιάσει περισσότερο και θα θέλατε να δείτε να εφαρμόζεται και στην Ελλάδα;
«Για να είμαι ειλικρινής, οι Ιάπωνες προπονητές προσπαθούν να παρακολουθούν τις εξελίξεις στο ευρωπαϊκό μπάσκετ. Τουλάχιστον, αυτό διαπιστώνω μέσα από τη συνεργασία μου με τον head coach στη Σανέν ΝεοΦίνιξ. Γενικότερα, οι ομάδες στην Ιαπωνία επιδιώκουν να ακολουθούν ένα μοντέλο παιχνιδιού που, λίγο πολύ, εφαρμόζεται και στην Ευρώπη. Πρόκειται για ένα μπάσκετ με έμφαση στους αιφνιδιασμούς και στο παιχνίδι στο τρανζίσιον.
Έχουν, μάλιστα, τη δυνατότητα να υποστηρίξουν αυτό το στιλ παιχνιδιού, καθώς οι περισσότεροι γηγενείς παίκτες έχουν μικρότερο σωματότυπο και διακρίνονται για την ταχύτητά τους. Άλλωστε, το γρήγορο παιχνίδι φαίνεται να αποτελεί στοιχείο και της ίδιας της νοοτροπίας των Ιαπώνων. Στην καθημερινότητά τους έχουν την τάση να κάνουν τα πάντα με γρήγορους ρυθμούς και αυτό αποτυπώνεται και στον τρόπο με τον οποίο αγωνίζονται.
Μεγάλη ταχύτητα, ανοιχτό γήπεδο και πολύ τρανζίσιον. Σε γενικές γραμμές, δεν θα έλεγα ότι πρόκειται για κάτι ριζικά διαφορετικό από το ευρωπαϊκό μπάσκετ. Σίγουρα, το επίπεδο των παικτών, τουλάχιστον των Ιαπώνων, δεν έχει φτάσει ακόμη στο αντίστοιχο ευρωπαϊκό. Ωστόσο, στα δύο χρόνια που βρίσκομαι εδώ, βλέπω ότι παρουσιάζουν πραγματικά μεγάλη βελτίωση. Πρόκειται, άλλωστε, για έναν λαό που έχει μάθει να εργάζεται σκληρά και να αφιερώνει πολύ χρόνο στην προπόνηση. Γι' αυτό θεωρώ, και το λέω συχνά, ότι ο στόχος τους για τα επόμενα χρόνια είναι να δημιουργήσουν ένα μικρό NBA».
Ποια ήταν η μεγαλύτερη προσωπική πρόκληση που αντιμετωπίσατε κατά τη μετάβασή σας σε μια τόσο διαφορετική χώρα και μπασκετική πραγματικότητα;
«Ένα από τα πράγματα που σε δυσκολεύουν όταν έρχεσαι για πρώτη φορά στην Ιαπωνία είναι σίγουρα η γλώσσα, καθώς οι περισσότεροι άνθρωποι δεν μιλούν αγγλικά. Μάλιστα, ακόμη και η νεότερη γενιά δεν έχει ιδιαίτερη εξοικείωση με την αγγλική γλώσσα. Αυτό μου έκανε μεγάλη εντύπωση, γιατί στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες θεωρείται σχεδόν δεδομένο ότι μπορείς να συνεννοηθείς στα αγγλικά, τουλάχιστον με τους νεότερους ανθρώπους.
Η Ιαπωνία είναι μια μεγάλη νησιωτική χώρα, με έναν βαθμό απομόνωσης. Φυσικά, υπάρχουν τουρίστες, κυρίως στις μεγάλες πόλεις, όπως το Τόκιο, η Οσάκα και το Κιότο, που δέχονται αρκετούς επισκέπτες. Στις υπόλοιπες πόλεις, όμως, οι άνθρωποι δεν έχουν αισθανθεί στον ίδιο βαθμό την ανάγκη να επικοινωνούν με ξένους ή να χρησιμοποιούν μια άλλη γλώσσα. Επομένως, η εκμάθηση αγγλικών δεν αποτελεί για εκείνους απαραίτητη προτεραιότητα.
Αναμφίβολα, λοιπόν, η γλώσσα είναι μία από τις βασικές προκλήσεις, κυρίως στην καθημερινότητά σου. Στο γήπεδο τα πράγματα είναι διαφορετικά. Υπάρχουν τέσσερις Αμερικανοί, δύο-τρεις προπονητές που μιλούν αγγλικά, καθώς και ένας-δύο Ιάπωνες παίκτες με τους οποίους μπορείς να συνεννοηθείς, τουλάχιστον στα βασικά. Όταν, όμως, φεύγεις από το γήπεδο, η επικοινωνία γίνεται αρκετά πιο δύσκολη.
Από εκεί και πέρα, η προσαρμογή έχει να κάνει σε μεγάλο βαθμό με τον χαρακτήρα και την προσαρμοστικότητα του κάθε ανθρώπου. Η κουλτούρα τους είναι εντελώς διαφορετική από όσα έχουμε συνηθίσει εμείς. Το πόσο γρήγορα θα προσαρμοστείς εξαρτάται από το πόσο ανοιχτός είσαι σε κάτι διαφορετικό, πόσο θα σου αρέσει η νέα πραγματικότητα και πόσο γρήγορα θα καταφέρεις να κατανοήσεις τις συνήθειες και την κουλτούρα τους.
Πάντως, από την πρώτη κιόλας ημέρα που βρέθηκα στην Ιαπωνία, ένιωσα πολύ θετικά. Τότε είχα έρθει για πέντε εβδομάδες, προκειμένου να τους βοηθήσω στην προετοιμασία της ομάδας. Ήταν, ουσιαστικά, η πρώτη μου γνωριμία με τη συγκεκριμένη ομάδα και τον προπονητή, και η εμπειρία αυτή ήταν κάτι που πραγματικά μου άρεσε.
Πρόκειται για έναν λαό που, καταρχάς, αγαπά ιδιαίτερα την καθαριότητα. Το διαπιστώνεις αμέσως στους δρόμους, από το πόσο καθαροί είναι, αλλά και από το πόσο προσεκτικοί είναι οι ίδιοι οι άνθρωποι ώστε να διατηρούν το περιβάλλον καθαρό. Απεχθάνονται την ακαταστασία και τη βρομιά.
Παράλληλα, είναι ένας εξαιρετικά ευγενικός λαός. Ο σεβασμός εκφράζεται ακόμη και μέσα από τις υποκλίσεις τους, ενώ αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς τους. Φαίνεται σε πάρα πολλές μικρές λεπτομέρειες: στον τρόπο που οδηγούν, στο ότι δίνουν προτεραιότητα στους πεζούς, σταματούν όταν πρέπει, σέβονται τα φανάρια και τους κανόνες στάθμευσης. Υπάρχει ένας γενικότερος σεβασμός προς τους ανθρώπους και τους κανόνες που διέπουν την κοινωνική ζωή.
Ο σεβασμός είναι, σε κάθε περίπτωση, η λέξη-κλειδί. Όταν έρχεσαι σε αυτή τη χώρα, το πρώτο πράγμα που πρέπει να φροντίσεις είναι να κατανοήσεις όσο το δυνατόν πιο γρήγορα την κουλτούρα τους, τις συνήθειες και τις ανάγκες τους και, φυσικά, να προσαρμοστείς σε αυτές. Δεν παύεις να είσαι ένας ξένος και, ως τέτοιος, οφείλεις να έχεις ως προτεραιότητα να προσαρμοστείς εσύ στα δεδομένα της χώρας και των ανθρώπων της, όχι να περιμένεις να προσαρμοστούν εκείνοι σε εσένα.
Πραγματικά, πάντως, δεν ήταν κάτι που με δυσκόλεψε ιδιαίτερα, γιατί τα χαρακτηριστικά που ανέφερα είναι στοιχεία που, κατά τη γνώμη μου, όλοι θα θέλαμε να υπάρχουν και στις δικές μας χώρες».
Πώς προσεγγίζετε την παρουσία σας στην Ιαπωνία και ποια θέση κατέχει στο βιογραφικό σας αυτή η εμπειρία που βιώνετε τα τελευταία χρόνια;
«Αν μου έλεγε κάποιος πριν από τέσσερα ή πέντε χρόνια ότι θα βρισκόμουν στην Ιαπωνία για να εργαστώ ως προπονητής, θα έβαζα τα γέλια! Ήταν κάτι που δεν περίμενα ποτέ ότι θα μπορούσε να συμβεί, ούτε ήταν κάτι που είχα επιδιώξει ή αναζητήσει. Δεν είχε περάσει καν από το μυαλό μου ως πιθανό ενδεχόμενο.
Θα έλεγα ότι βρέθηκα εδώ μέσα από μια σειρά τυχαίων γεγονότων. Πολλές φορές εμείς οι άνθρωποι κάνουμε τα δικά μας σχέδια, αλλά ο Θεός έχει τα δικά Του σχέδια για εμάς.
Αναμφίβολα, ήταν μια μεγάλη πρόκληση, καθώς έπρεπε να απομακρυνθώ από την οικογένειά μου για αρκετούς μήνες, να αλλάξω εντελώς παραστάσεις και να προσαρμοστώ σε μια διαφορετική μπασκετική πραγματικότητα. Έπρεπε να γνωρίσω τον τρόπο παιχνιδιού των Ιαπώνων, να κατανοήσω τη δική τους προπονητική κουλτούρα, τη φιλοσοφία τους και τον τρόπο με τον οποίο δουλεύουν στην προπόνηση. Όλα αυτά αποτέλεσαν σημαντικές προκλήσεις, αλλά ταυτόχρονα και πολύτιμες εμπειρίες. Θεωρώ πραγματικά μεγάλη τύχη το γεγονός ότι ο Θεός μού έδωσε τη δυνατότητα να βρεθώ εδώ και να ζήσω αυτή την εμπειρία.
Όσον αφορά την πρόκληση, πιστεύω ότι για κάθε προπονητή, ανεξάρτητα από το πού εργάζεται, είτε βρίσκεται στη χώρα του είτε στο εξωτερικό, κάθε νέα επαγγελματική εμπειρία αποτελεί από μόνη της μια πρόκληση. Αυτό που μπορώ να πω με βεβαιότητα είναι ότι πρόκειται για μια εμπειρία που ήρθε εντελώς απροσδόκητα, την οποία πραγματικά αγαπώ και χαίρομαι ιδιαίτερα που έχω την ευκαιρία να τη ζω».
Πιστεύετε ότι η Ιαπωνία μπορεί τα επόμενα χρόνια να εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους μπασκετικούς προορισμούς;
«Γενικότερα, πρόκειται για ένα άθλημα που ταιριάζει πραγματικά πολύ στην ιδιοσυγκρασία και την κουλτούρα των Ιαπώνων. Όπως λέμε συχνά και για τους Έλληνες, έτσι και για εκείνους, το μπάσκετ έχει στοιχεία που συνδέονται άμεσα με τον τρόπο ζωής τους. Η ταχύτητα, για παράδειγμα, είναι ένα από τα χαρακτηριστικά που τους διακρίνουν στην καθημερινότητά τους. Το ίδιο στοιχείο συναντάμε και στο μπάσκετ, με τις γρήγορες εναλλαγές κατοχών και τον υψηλό ρυθμό του παιχνιδιού. Είναι κάτι που διαπιστώνω και από τον ενθουσιασμό των φιλάθλων που έρχονται στο γήπεδο για να παρακολουθήσουν την ομάδα μας.
Δεν είναι, άλλωστε, τυχαίο ότι, όπως μου μεταφέρουν και οι προπονητές εδώ, την τελευταία δεκαετία έχουν σημειωθεί τεράστια άλματα προόδου, τόσο στον σχεδιασμό των συλλόγων όσο και στη συνολική οργάνωση της λίγκας. Παράλληλα, εντυπωσιακή είναι η ταχύτητα με την οποία το μπάσκετ κέρδισε την προσοχή και το ενδιαφέρον του ιαπωνικού κοινού.
Έχει γίνει μια εξαιρετικά οργανωμένη δουλειά σε επίπεδο ομοσπονδίας και λίγκας. Μάλιστα, στην κατηγορία που συμμετέχουμε, θα τεθεί ως απαραίτητη προϋπόθεση συμμετοχής η μίνιμουμ χωρητικότητα 8.000 θέσεων. Ήδη, βέβαια, οι περισσότερες ομάδες διαθέτουν τέτοιες εγκαταστάσεις.
Ακόμη και τα μικρότερα γήπεδα στα οποία αγωνιζόμαστε έχουν χωρητικότητα περίπου 5.000-5.500 θεατών, ενώ υπάρχουν και εγκαταστάσεις 8.000, 10.000 ή ακόμη και 12.000 θέσεων. Ορισμένες διαθέτουν μέχρι και glass floor. Μπαίνεις στα γήπεδα και έχεις την αίσθηση ότι παρακολουθείς έναν αγώνα της EuroLeague, τόσο σε επίπεδο οργάνωσης όσο και ατμόσφαιρας. Οι θεατές, οι μαζορέτες, τα events πριν από κάθε αναμέτρηση και όσα συμβαίνουν κατά τη διάρκεια του ημιχρόνου συνθέτουν μια πραγματικά ξεχωριστή εμπειρία.
Ένα ακόμη στοιχείο που μου προκαλεί μεγάλη εντύπωση είναι ότι οι φίλαθλοι φτάνουν στο γήπεδο ακόμη και τρεισήμισι ώρες πριν από την έναρξη του αγώνα. Έρχονται με φωτογραφικές μηχανές και κάμερες για να παρακολουθήσουν ακόμη και την ατομική προθέρμανση των παικτών, πριν από την καθιερωμένη ομαδική προθέρμανση. Θέλουν να τους χειροκροτήσουν, να τους χαιρετήσουν και να έρθουν σε επαφή μαζί τους.
Αυτή η εικόνα σε κάνει, ορισμένες φορές, να αισθάνεσαι και μια μικρή απογοήτευση για τα δικά μας δεδομένα. Στην Ελλάδα, αλλά και σε ορισμένα ευρωπαϊκά γήπεδα, δεν συναντάς πάντα την ίδια κουλτούρα σεβασμού προς τον αντίπαλο. Στην Ιαπωνία, ακόμη και όταν αγωνίζεσαι εκτός έδρας, οι φίλαθλοι θα σε χειροκροτήσουν και θα σε αντιμετωπίσουν με σεβασμό ως φιλοξενούμενο. Ακόμη κι αν η ομάδα τους ηττηθεί, στο τέλος της αναμέτρησης θα σηκωθούν όρθιοι για να χειροκροτήσουν την ομάδα που επικράτησε. Είναι μια εντελώς διαφορετική κουλτούρα, μια άλλη πραγματικότητα.
Σχεδόν όλα τα παιχνίδια είναι sold out, όπου κι αν αγωνιστείς. Γι' αυτό πιστεύω πραγματικά, και είμαι σχεδόν βέβαιος, ότι, από τη στιγμή που υπάρχει ένας τόσο μακροπρόθεσμος σχεδιασμός, μέσα στην επόμενη πενταετία το ιαπωνικό μπάσκετ θα έχει εξελιχθεί σε ένα mini NBA».